08:46 | 16/03/2017. \\ Nguyễn Văn Thành. \\ Lượt xem: 70
 

Việt Nam là một trong số ít quốc gia ở châu Á có nhiều điều kiện, tiềm năng tự nhiên thích hợp để phát triển và đa dạng hóa các loại hình du lịch mạo hiểm, như: đi bộ, leo núi, trượt thác, đua mô tô, xe đạp địa hình, lặn biển, nhảy dù, lướt ván, thám hiểm hang động….

Tuy nhiên, để phát huy hết tiềm năng lợi thế của du lịch mạo hiểm và định hướng phát triển du lịch thành ngành kinh tế mũi nhọn bền vững, cần lưu ý đến công tác quản lý, tổ chức phòng ngừa những tai nạn đáng tiếc như vụ việc xảy ra mới đây tại Đà Lạt… Phóng viên Báo Du lịch tiếp tục nhận được ý kiến của doanh nghiệp du lịch.

*Nguyễn Văn Mỹ (Chủ tịch, Sáng lập Lửa Việt Tours)

Nên thống nhất tên gọi?

“Du lịch mạo hiểm” (Adventure)? Tôi chỉ nghe nói “Du lịch thám hiểm” (Explore) ở Everest, ở Bắc cực…Phổ biến hơn là “Du lịch khám phá” (Discovery). Các hoạt động du lịch mạo hiểm thật ra là – “Trò chơi cảm giác mạnh” (Adventure Sport Games - ASG) ngoài trời. Các hoạt động này thường gắn liền với việc rèn luyện cá nhân hoặc huấn luyện tập thể, gọi chung là “Outdoor Training”. Thể thao mới có huấn luyện viên, còn du lịch chỉ có hướng dẫn viên. Dĩ nhiên mọi hoạt động, dù là du lịch hay thể thao đều có quy định và luật lệ riêng. Theo tôi, không có loại hình “Du lịch mạo hiểm” mà chỉ có du lịch với các trò chơi cảm giác mạnh. Phải xác định như vậy để có cách quản lý phù hợp.

Thực trạng

So với các nước phát triển, ASG ở Việt Nam sinh sau đẻ muộn. Didier Rexach, chuyên gia người Pháp đưa ASG vào Việt Nam năm 1995, cụ thể là Đà Lạt. Mấy năm sau, vì nhiều lý do, ông xa Đà Lạt, rời Việt Nam; qua hoạt động ở Lào và Campuchia. Các công sự Việt Nam tiếp tục nhưng hoạt động phân tán, cầm chừng. Mãi đến năm 2015, ASG mới hồi sinh và phát triển mạnh mẽ nhờ sự tập trung đầu tư của Dalattourist với Canyon (Vượt thác) 7 tầng thác và High Rope Course (Tạm dịch - Thử thách với dây trên cao) tại Khu du lịch thác Datanla. Về quy mô và cả đẳng cấp, ASG ở Datanla thừa sức cạnh tranh sòng phẳng với các nước trong khu vực. Khả năng có thể tổ chức an toàn cho 500 người cùng tham gia trong 1 ngày.

Mấy năm làm việc với Didier, tôi học được ở ông tính chuyên nghiệp, đặc biệt là sự đảm bảo an toàn trong từng thao tác đến mỗi hoạt động. ASG ở Datanta hiện nay được thiết kế bởi các chuyên gia hàng đầu của Pháp, thi công kỹ thuật bởi Indonesia, các trang thiết bị nhập từ châu Âu. Các huấn luyện viên kiêm hướng dẫn viên du lịch đều được đào tạo bài bản, nhất là phần kỹ thuật và nghiệp vụ thực tiễn. Mọi thứ được kiểm tra định kỳ và nghiêm nhặt để đảm bảo an toàn. Với cách làm triệt để như vậy, tai nạn khó lòng mà xảy ra.

Vừa qua, có mấy sự cố ASG chết người ở Đà Lạt vào tháng 2/2016 và  tháng 2/2017. Cả 2 tai nạn đều do các công ty không giấy phép và tổ chức tại vùng cấm nguy hiểm. Tai nạn đã bộc lộ những lỗ hổng về quản lý và báo động về hoạt động tự phát các hoạt động ASG của một số công ty không có nghiệp vụ. Sở VHTTDL Lâm Đồng đã kịp thời chấn chỉnh và ban hành quy chế tạm thời về các hoạt động ASG. Tuy nhiên, ngành Du lịch không có chuyên môn kỹ thuật nghiệp vụ về ASG nên rất khó lòng quản lý. Chưa kể là các biện pháp xử lý vi phạm không triệt để nên thiếu tính răn đe.

Du khách tham quan trải nghiệm, khám phá hệ thống hang động Tú Làn ở xã Tân Hóa, huyện Minh Hóa, Quảng Bình-ảnh: Xuân Hoàng

Kinh nghiệm các nước

Tại những nước phát triển, các hoạt động ASG được Hiệp Hội chuyên ngành giám sát, kiểm tra và cấp thẻ huấn luyện viên. Ngành Du lịch chỉ quản lý nghiệp vụ chuyên môn. Hai bên sẽ phối hợp xử lý vi phạm. Ở Việt Nam chưa có hiệp hội chuyên ngành thì có thể tham gia thành viên của các nước và thế giới. Trước mắt, có thể nhờ ngành Thể thao (chung Bộ chủ quản) hỗ trợ. Quan trọng là kiểm soát chặt chẽ đội ngũ huấn luyện viên và các đơn vị tổ chức. Nếu vi phạm, ngoài việc xử lý theo pháp luật, cần phải rút giấy phép hoặc cấm hoạt động vĩnh viễn.

Hướng dẫn viên du lịch kém có thể tạo sự khó chịu và ấn tượng không tốt cho du khách. Huấn luyện viên  ASG tồi có thể gây tử vong cho du khách và cả chính họ với những hậu quả khôn lường. Với các hoạt động ASG, an toàn không chỉ là mục đích mà còn là tiêu chí bắt buộc, quan trọng hàng đầu. Đây là loại hình du lịch đặc thù, có điều kiện rõ ràng, không thể phổ cập như du lịch bình thường. Chỉ có những đơn vị đủ điều kiện cụ thể về nhân lực (đội ngũ huấn luyện viên), phương tiện (thiết bị chuyên dùng), có khả năng tài chính để đầu tư và đủ điều kiện để tổ chức, mới được cấp phép. Với việc kiểm tra chặt chẽ, thường xuyên và tiềm lực về nhân sự, thiết bị, tài chính…; các hoạt động ASG của Dalattourist tại Dalanla luôn đảm bảo an toàn tối đa cho du khách, còn hơn cả những hoạt động du lịch bình thường.

Du lịch với các trò chơi cảm giác mạnh để thử thách ý chí, rèn tính kỷ luật, luyện tinh thần thép, học hỏi chung quanh… chứ không phải để mạo hiểm. Hơn tất cả là “Vượt qua chính mình”, thấy “Mình giỏi hơn mình tưởng” và nhận ra “Không gì là không thể” nếu có phương tiện. Phát triển loại hình du lịch này là xu thế của thế giới; đặc biệt, với các bạn bè. Từ 1995, Đà Lạt đã tiên phong mở lối các hoạt động ASG với Climbing Down (xuống vách núi) và Paragliding (dù lượn). 20 năm sau, Dalattourist đang nỗ lực biến “Thành phố ngàn thông, ngàn hoa”  trở thành “Thủ phủ của du lịch với các trò chơi cảm giác mạnh”, một “Viet Training Center” giữa thiên nhiên kỳ thú.