15:16 | 30/05/2017. \\ Nguyễn Văn Thành. \\ Lượt xem: 824
 

             Cũng như nhiều quốc gia đang phát triển trên thế giới, nước ta trong quá trình phát triển  nhằm bắt kịp các nước trên thế giơi, phát triển kinh tế là điều hết sức quan trọng. Trong bối cánh đó, kinh tế du lịch được nhà nước ta xác định là một trong những khâu đột phá  quan trọng bởi nhà nước  đã nhìn thấy rõ tiềm năng phát triển du lịch ở nước ta rất lớn; hiệu  quả kinh tế du lịch đã và đang được nhiều nước trên thế giới, đặc biệt các nước đang phát triển  phát huy rất mạnh mẽ.

               Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc nhiều nhiệm kỳ đặc biệt Văn kiện Đại hội lần thứ XII và chiến lược phát triển du lịch Viêt Nam tới năm 2020 và tầm nhìn năm 2030 Thủ tướng chính phủ đã khẳng định: “Phát triển du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, du lịch chiếm tỉ trọng ngày càng cao trong cơ cấu GDP, tạo động lực thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội,tới năm 2020, Du lịch nước ta căn bản trở thành ngành kinh tế mũi nhọn. Căn cứ theo chỉ đạo của chính phủ ,ngành Du lịch xác đinh mục tiêu:” Tới năm 2020 thu hút 14-15 triệu lượt khách du lịch/năm và có khả năng còn cao hơn. Về các chỉ tiêu kinh tế, ngành du lịch sẽ đóng góp 9-10% GDP (mức độ đóng góp lan tỏa cho GDP lên tới 20%); tổng thu từ khách du lịch là 29-32,5 tỷ USD; tạo ra 3,5 triệu việc làm trong đó có 1,02 triệu việc làm trực tiếp.”*(B/C của Bộ VH-TT-DL với chính phủ ngày 15-7-2016).

 

Nền kinh tế nước ta đang hội nhập ngày càng sâu, rộng vào nền kinh tế thế giới trong đó xuất hiện những cơ hội lớn cho các doanh nghiệp. Tuy nhiên trên đấu trường đó cũng xuất hiện nhiều thách thức trong “sân chơi” WTO, các hiệp định đa phương khác với các khu vực trên thế giới như  Hiệp định TPP,FTA...mà Việt Nam tham gia ở đó doanh nghiệp phải đi đúng quy luật kinh tế thị trường theo những cam kết đã ký.Trong tình hình đó  nhiều cơ chế, nhiều thủ tục hành chính , nhiều nhận thức cũ  chắc chắn phải thay đổi .Đặc biệt, sự tác động của các cơ quan nhà nước trong hoạt động kinh tế cũng thay đổi cơ bản. Sự tự chủ, tự chịu trách nhiệm của các doanh nghiệp sẽ tăng lên . Để có thể đứng vững trên thị trường đầy sức cạnh tranh các doanh nghiệp phải có sự liên kết, hỗ trợ nhau thông qua các cơ chế hợp tác của các Hội , hiệp hội ngành nghề. Thực tế đó đòi hỏi các hiệp hội ngành nghề của VN nói chung cần nhanh chóng hoàn thiện cơ chế hoạt động, không ngừng nâng cao vai trò của mình  đưa hoạt động của các Hiệp hội lên một một tầm cao mới. 

Các hiệp hội doanh nghiệp, hiệp hội ngành hàng có vai trò rất quan trọng, nhất là việc tạo ra một môi trường và một cơ chế để có thể liên kết một cách chặt chẽ các doanh nghiệp tham gia hoạt động kinh tế trong các ngành hàng và để đảm bảo hiệu quả lợi ích chung của các ngành kinh tế, đồng thời cũng bảo đảm được lợi ích của doanh nghiệp và quốc gia. Từ đó các Hiệp hội cần  tạo được sự đồng thuận của các thành viên, nâng cao tính chuyên nghiệp trong các hoạt động trên cơ sở nắm vững luật lệ trong nước và quốc tế để có thể trợ giúp cho các doanh nghiệp hội viên một cách có hiệu quả. Mặt khác để hỗ trợ cho quá trình đó, cách nhìn nhận đánh giá của các cơ quan nhà nước, các cấp chính quyền với các hiệp hội ngành nghề cũng phải thay đổi đi kèm theo là hệ thống cơ chế chính sách, luật pháp  điều chính các hoạt động Hội sẽ phải dần phù hợp với thông lệ quốc tế.

Nhiều chuyên gia quốc tế đã khẳng đinh: việc Việt Nam trở thành thành viên của WTO đã làm thay đổi vai trò của các hiệp hội doanh nghiệp. Các hiệp hội sẽ nhận được rất nhiều đề nghị từ các thành viên là làm thế nào để tận dụng được cơ hội từ WTO bởi vì các doanh nghiệp nhỏ và vừa của Việt Nam không đủ năng lực theo dõi, thực hiện tất cả các cam kết WTO.

         Trong ngành kinh tế du lịch, Các hiệp hội đã được hình thành và hoạt động từ hàng thập niên trước. Với mong muốn tận dụng các thế mạnh về tài nguyên du lich tại địa phương mình, thời gian qua nhiều  địa phương quyết định thành lập các hiệp hội du lịch với hoài bão Hiệp hội sẽ là một trong các công cụ hữu hiệu thực hiện chủ trương xóa đói giảm nghèo, đưa địa phương phát triển mạnh mẽ về kinh tế .Cả nước đã có gần 50 Hiệp hội du lịch tồn tại song song với Hiệp hội Du lịch Việt nam. Mạng lưới các Hiệp hội du lịch mặc dù hoạt động độc lập, tuy chưa có sự giàng buộc pháp lý chặt chẽ giữa các hiệp hội ở cấp trung ương  và cấp địa phương song cũng đã có sự phối hợp khá tốt trong quá trình thực hiện các chức năng của mình. Sự phối hợp giữa các hiệp hội trong ngành du lịch là một yêu cầu khách quan, tự nguyện bởi du lịch là ngành kinh tế tổng hợp; tính chất hoạt động của ngành là sự kết hợp “ Liên ngành , liên vùng và xã hội hóa rất cao.

         Điều lệ hoạt động của các Hiệp hội do chính quyền các cấp phê duyệt .Với vai trò là "cầu nối" giữa DN và chính quyền các cấp, đại diện cho quyền lợi DN,  hỗ trợ DN nâng cao chất lượng các dịch vụ du lịch như tổ chức huấn luyện, đào tạo, tổ chức hội chợ, hội thảo, hội nghị chuyên đề, mở rộng quan hệ kinh doanh, thu thập và cung cấp thông tin về những vấn đề có tác động đến hội viên .Hiệp hội Du lịch  duy trì đối thoại với các cơ quan quản lý các cấp nhằm phản ánh kịp thời những vướng mắc trong cơ chế chính sách có  ảnh hưởng tiêu cực đến hoạt động du lịch cùng như phản biện những dự thảo, chủ trương chính sách có liên quan trước khi các cấp có thẩm quyền phê chuẩn ví du như các luật , nghị định, quyết định ...của các cấp có thẩm quyền.

       Những năm qua , Hiệp hội du lịch Việt Nam( VITA) và hiệp hội du lịch các địa phương đã hết sức cố gắng vươn lên hoàn thiện các cơ sở vật chất , nguồn nhân lực, lề lối làm việc để thực hiện các chức năng của mình. Rõ nét nhất là các hoạt động như xúc tiến thị trường trong và ngoài nước; công tác phản biện giúp chính quyền các cấp  hoàn thiện cơ chế chính sách về phát triển du lịch;  công tác tiếp cận nắm bắt thông tin bày tỏ thái độ, phản ảnh kịp thời cho lãnh đạo  về môi trường đầu tư, môi trường kinh doanh tại các địa phương; công tác đào tạo , công nhận chất lượng các dịch vụ...

       Hiệp hội Du lịch Việt Nam đã đi đầu trong công tác xúc tiến thị trường trong và ngoài nước thông qua các đợt tổ chức Hội chợ chuyên đề VITM( Vietnam Travel Mart ) mà không dùng đến ngân sách nhà nước. Hiệp hội du lịch Việt Nam đã bước đầu thành công trong việc huy động các nguồn lực ngoài ngân sách nhà nước thành lập Văn phòng du lịch Việt Nam tại Nhật Bản và đang nghiên cứu thành lập thêm một số văn phòng Du lịch ở một số địa bàn trọng yếu khác. Không những thế, Hiệp hội  huy động được nhiều các doanh nghiệp lớn từ nước ngoài đến Việt Nam nhằm giới thiệu các điểm đến trên thế giới với nhân dân ta- Điều đó góp phần đưa vị thế của người đi du lịch Việt Nam ra thế giới với tâm thế cao hơn đáng kể .

         Hội hội Du lịch cùng với các cơ quan chuyên ngành có tiếng nói mạnh mẽ, đúng thời điểm và có sức thuyết phục cao với các cơ quan thẩm quyền nhằm tạo điều kiện cho khách quốc tế đến Việt Nam thuận lợi , dễ dàng hơn . Cho đến nay ( Thang 7-2016) chính phủ Việt Nam đang miễn visa cho 22 nước, trong đó miễn visa đơn phương cho 13 nước (Nhật Bản, Hàn Quốc, Na Uy, Phần Lan, Đan Mạch, Thụy Điển, Nga, Belarus, Anh, Pháp, Đức, Tây Ban Nha và Italy) và miễn visa song phương với 9 nước ASEAN.

Trong quá trình vận động để có kết quả trên , tiếng nói của Hiệp hội du lịch Viêt Nam cùng với tiếng nói của hiệp hôi các địa phương đặc biệt Hiệp hội du lịch từ hai địa phương lớn như Hà Nội, Thành phố Hồ chí Minh và một số địa phương khác có ý nghĩa rất quan trọng. Điều đó cũng nói lên rằng các cơ quan nhà nước đã chú ý láng nghe hơn tiếng nói của các Doanh nghiệp thông qua Hiệp hội. Hệ thống các hiệp hội du lịch Việt Nam đã tích cực đóng góp có hiệu quả vào dự thảo “Luật du lịch sửa đổi “ thông qua các hội nghị tham vấn chính thức ở cả 3 miền ( Băc-Trung –Nam) và nhiều cuộc hội thảo với các ý kiến có trọng lượng và trí tuệ của các Doanh nghiệp và các chuyên gia tại Hà Nội , Thành phố Hồ chí Minh.

         Công tác đào tạo nghiệp vụ, nâng cao tính chuyên nghiệp của nhân viên trong các khâu dịch vụ du lịch đã được các Hiệp hội du lịch hết sức chú trọng. Nhiều lớp nghiệp vụ chuyên sâu do các chuyên gia du lịch trong nước và ngoài nước trực tiếp giảng dạy đã góp phần nâng cao chất lượng dịch vụ các khâu trong chu trình phục vụ du khách.

Các hoạt động xúc tiến , hỗ trợ các thành viên  của Hiệp hội Du lịch thâm nhập và phát triển các thị trường quốc tế thời gian qua đã đước các hiệp hội Du lịch Việt nam , Hiệp hội du lịch Hà Nội , Hiệp hội du lịch Thành phố Hồ chí Minh …tổ chức hết sức thành công.Tiếng nói của các Hiệp hội du lịch nhận được sự tin tưởng cao của các đồng nghiệp trên thế giới.

         Tuy nhiên nhìn nhận một cách khách quan thì hoạt động của các Hiệp hội ngành Du lịch còn bộc lộ nhiều bất cập. Hiệp hội chưa có được vai trò chủ động và tích cực cần thiết; Quá trình đóng góp, phản biện với các dự thảo luật và các qui định mang tầm vĩ mô chiến lược thì các ý kiến từ các hiệp hội , đặc biệt từ các doanh nghiệp chưa chuyên nghiệp chưa sâu sắc , chưa hiệu quả; Sự liên kết giữa các hiệp hội còn yếu.

Hoạt động của các hiệp hội hiện nay dựa vào nguồn kinh phí  phí thu được từ cung cấp dịch vụ, hội phí và các khoản tài trợ (hội viên cũng như các tổ chức cá nhân ngoài hội). Tuy nhiên, những nguồn này không ổn định và không thường xuyên, do vậy các hiệp hội không thể xây dựng và phát triển hoạt động của mình dựa trên một ngân quỹ xác định. Bên cạnh đó, thiếu cơ sở vật chất kỹ thuật, thiếu cán bộ chuyên trách cũng là một khó khăn lớn của các hiệp hội. Lãnh đạo hội là doanh nhân có quá ít thời gian để gắn bó với công việc của hội.

Trên thực tế thì vai trò của các hiệp hội du lịch nói chung vẫn mờ nhạt trong việc điều chỉnh các mối quan hệ giữa các doanh nghiệp thành viên. Điển hình như việc tăng giá phòng và các dịch vụ trong các sự kiện văn hoá, du lịch được tổ chức ở nhiều địa phương thời gian qua đã khiến cho nhiều đơn vị lữ hành gặp khó khăn và tình trạng cạnh tranh không lành mạnh bằng việc giảm giá giữa các doanh nghiệp lữ hành cũng chưa thấy có sự điều chỉnh kịp thời từ các hiệp hội. Mặt khác, nhiều ý kiến đánh giá: trong quá trình vận động thành lập hiệp hội du lịch vẫn chưa làm cho tất cả các doanh nghiệp du lịch hiểu hết được vai trò, ý nghĩa cũng như quyền lợi của họ khi tham gia hiệp hội. Trong khi đó, với tình hình cạnh tranh như hiện nay, nếu các doanh nghiệp không liên kết với nhau để tạo ra những sản phẩm du lịch thật hấp dẫn, tạo ra lợi thế cho vùng, cho quốc gia thì không thu hút được du khách.

Lý luận và thực tiễn đã chứng minh rõ vai trò cần thiết của các Hiệp hội ngành nghề trong đó có các mô hình hình Hiệp hội trong ngành du lịch. Trong cơ chế thị trường , chúng ta phải nhìn nhận vai trò của Hiệp hội ngành nghề sẽ ngày càng quan trọng  hơn bao giờ hết trong khi sự can thiệp của các cấp chính quyền vào các hoạt động kinh doanh sẽ  càng ngày càng hạn chế. Hiệp hội sẽ chính là đại diện tiếng nói của Doanh nghiệp trên các diễn đàn trong nước và quốc tế  nhằm bảo vệ quyền lợi cho các thành viên của mình.Vì vậy để các hiệp hội nhanh chóng vươn lên thực hiện tốt chức năng hỗ trợ của mình cho các Doanh nghiệp , theo chung tôi cần :

- Trước hết , cần phải thay đổi  cách nhìn nhận đánh giá vai trò các hiệp hội ngành nghề hiện nay là một tổ chức đại diện tiếng nói của Doanh nghiệp và càng ngày càng có vai trò lớn hơn hỗ trợ các Doanh nhân , doanh nghiệp trong cơ chế thị trường .Hiệp hội sẽ dần thay thế nhiều chức năng mà trước kia trong cơ chế cũ do các cơ quản chủ quản thực hiện.  Nhà nước cần ban hành chính sách cụ thể hơn, nhằm tạo hành lang pháp lý để các hiệp hội hoạt động một cách có hiệu quả. Trong hệ thống pháp luật, vị du luật Du lịch sửa đổi  sắp tới cần làm rõ vai trò, trách nhiệm, quyền hạn của Hiệp hội du lịch; kèm theo đó là địa vị pháp lý, cơ chế phối hợp giữa Hiệp hội với các cơ quan nhà nước.

-Cần có những tuyên truyền, vận động để xã hội, các Doanh nghiệp ngày càng nhận rõ vai trò, tầm quan trong của các hiệp hội ngành nghề .Bên cạnh đó, chính bản thân doanh nghiệp và hiệp hội cần liên hệ mật thiết với nhau vì lợi ích chính đáng của minh. Các doanh nghiệp trong nước thông qua hiệp hội để có thông tin và khả năng tiếp cận với thị trường nước ngoài, còn các doanh nghiệp nước ngoài thông qua hiệp hội để đến với các doanh nghiệp trong nước. Vai trò gắn kết và là cầu nối giữa doanh nghiệp và các cơ quan quản lý của hiệp hội trở nên rất quan trọng. Hiệp hội phải đặt quyền và lợi ích của tất cả các thành viên lên trên hết, phải tạo được sự đồng thuận, ủng hộ một cách thống nhất của tất cả các thành viên; các chương trình hoạt động của hiệp hội phải phong, đa dạng, mang lại lợi ích thiết thực cho doanh nghiệp

Để làm được điều này cấn xây dựng một tư duy mới, đó là “ Hãy hỏi xem ta đã làm gì để củng cố mối quan hệ giữa Hiệp hội và các thành viên , không nên hỏi hiệp hội hay các thành viên đã làm gì cho bản thân mình” .

          - Tiếp tục hoàn thiện mô hình tổ chức của Hiệp hội theo hướng gọn nhẹ , thiết thực và tránh chồng chéo trong hoạt động. Trong bối cảnh thực tế hiện nay, theo chúng tôi không nên cho ra đời quá nhiều hiệp hội trên cùng một lĩnh vực trên một địa bàn để tránh gây khó xử cho doanh nghiệp. Trong cơ cấu tổ chức HH cần thu hút những Doanh nghiệp lớn, có uy tín  trở thành những  nòng cốt,  thúc đẩy ai trò đóng góp của hiệp hội các cấp , tuy nhiên cùng khuyến khích các doanh nghiệp khác nhất là các Daonh nghiệp mới hình thành, các Doanh nghiệp vừa và nhỏ...tham gia hiệp hội để tăng cường trao đổi thông tin, mở rộng tầm ảnh hưởng và sự đồng thuận  của các Hiệp hội;

- Để nâng cao khả năng tư vấn, dự báo ,khả năng nghiên cứu thị trường , làm tốt vai trò tham mưu cho các cấp chính quyền và các Doanh nghiệp trong quá trình biến động của thị trường ,tại Hiệp hội Du lịch Việt Nam và một số hiệp hôi lớn như hiệp hội Du lịch Hà Nội , Hiệp hội  TP HCM...nên thành lập các Hội đồng tư vấn hoặc Bộ phận tư vấn về chính sách, tư vấn về  thị trường ...để có thể thu hút các chuyên gia có uy tín tuyển chọn từ các tổ chức hội viên, các chuyên gia ngoài ngành, các nhà khoa học hiểu biết sâu sắc lĩnh vực Du lịch, lĩnh vực luật pháp và quốc tế .

T.S Nguyễn quang Lân

PCT Hiệp hội du lịch VN, CT Hiệp hội Du lịch Hà Nội